Drie lijnen: wie doet, wie bewaakt, wie toetst.
Beheersing is geen taak van één afdeling. Het drielijnenmodel verdeelt de rollen: de lijn beheerst het eigen werk, control bewaakt en adviseert, audit toetst onafhankelijk. Samen geven ze het bestuur zekerheid.
- Basis
- Three Lines Model van het IIA (2020)
- Lijnen
- Drie, plus externe toetsing
- Doel
- Zekerheid voor het bestuur
Een model voor rolverdeling, geen organogram: één afdeling kan in meer dan één lijn werken.
Drie rollen, één systeem.
Het model komt uit de wereld van interne audit en wordt breed gebruikt, ook in de publieke sector. Het maakt zichtbaar wie verantwoordelijk is voor het beheersen van risico's, en wie daarop toeziet.
Eigenaarschap begint in de lijn.
Sinds het verslagjaar 2023 legt het college van een gemeente zelf verantwoording af over de rechtmatigheid van de uitgaven. Daarmee verschuift het zwaartepunt van de accountant naar de organisatie. De eerste en tweede lijn moeten hun werk op orde hebben, en kunnen laten zien dat het zo is.
Control die meedenkt, niet alleen telt.
De sterkste organisaties zetten de tweede lijn naast het werk in plaats van erboven. Controllers die meedenken over opgaven en programma's helpen sturen, en voorkomen dat beheersing een papieren werkelijkheid wordt.
De raadscyclus
Hoe een voorstel via college en griffie uitgroeit tot een raadsbesluit.
PlaatDe planning-en-controlcyclus
Kadernota, begroting, rapportages en jaarstukken, rond één jaar.
ArtikelVijf projecten, één verandering
Waarom een opgave meer is dan de optelsom van haar projecten.
Gebaseerd op het Three Lines Model van The Institute of Internal Auditors (2020) en, voor gemeenten, de rechtmatigheidsverantwoording uit het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Hoe de lijnen zijn ingericht, verschilt per organisatie.
← Terug naar alle inzichtenGrip die helpt in plaats van remt.
Wij richten sturing en beheersing zo in dat ze het werk ondersteunen, van eerste lijn tot bestuur.